Η Κύμη των Ευβοέων στη Μεγάλη Ελλάδα και η Μυστικιστική γοητεία της Σίβυλλας


Οι Ευβοείς ήταν λαός ιδιαίτερα έμπειρος περί τα ναυτικά! «Εύβοια ναυσικλειτήν»,ένδοξη για τα καράβια της,την ονομάζει ο Όμηρος στον ύμνο του είς τον Απόλλωνα «Τάχα δ ́ εις Ιαωλκόν ίκανες / Κηναίου τ ́ επέβης ναυσικλειτής Ευβοίης/Σιης δ ́ απί Ληλάντω πεδίω τόποι ουχ ώδε θυμώ / Τεύξασθαι νηόντε και άλσεα δενδρήεντα».
Νησί η Εύβοια, που ήδη από το 900 π.Χ. πλούτιζε με το διεθνές εμπόριο και η Κύμη Ευβοίας υπήρξε το λιμάνι εξόδου προς το Αιγαίο, τις μεσανατολικές και τις δυτικές ακτές του. Το όνομα της Κύμης συχνά συνδέθηκε με το ρήμα κύω=φουσκώνω, επειδή όμως στην Εύβοια δεν υπήρξε πόλη-κράτος με το όνομα Κύμη πολύ πιθανόν το όνομά της να προέρχεται από την λέξη κώμη που στην διάλεκτο της Ερέτριας με αυτό τον όρο οριζόταν μια μικρή εδαφική και διοικητική ενότητα. Αυτή η μικρή διοικητική ενότητα ,όμως, έδωσε το όνομά της σε δύο πολύ σημαντικές αποικίες,μια στην Μικρά Ασία και μία άλλη στον κόλπο της Νάπολης.
Εφτακόσια πενήντα με οχτακόσια πενήντα ναυτικά μίλια κάλυπταν συνολικά τα ευβοϊκά πλοία για να φτάσουν από την πατρίδα στον κόλπο της Νάπολης ,μεταφρασμένο σε ημέρες γύρω στις δεκαπέντε ανάλογα βέβαια με τις καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν και με τις επιλογές του καραβοκύρη. Πρώτη στάση των Χαλκιδέων αποίκων οι Πιθηκούσες (σημερινή Ίσκια) για να περάσουν σχετικά γρήγορα στην απέναντι ακτή και να ιδρύσουν την Cuma (Κύμη).
Ο Στράβωνας (Ε, 243) μας πληροφορεί οτι: «ταύταις δ΄ ἐφεξῆς ἔστι Κύμη Χαλκιδέων καὶ Κυμαίων παλαιότατον κτίσμα· πασῶν γάρ ἐστι πρεσβυτάτη τῶν τε Σικελικῶν καὶ τῶν Ἰταλιωτίδων. οἱ δὲ τὸν στόλον ἄγοντες͵ Ἱπποκλῆς ὁ Κυμαῖος καὶ Μεγασθένης ὁ Χαλκιδεύς͵ διωμολογήσαντο πρὸς σφᾶς αὐτούς͵ τῶν μὲν [τὴν] ἀποικίαν εἶναι τῶν δὲ τὴν ἐπωνυμίαν· ὅθεν νῦν μὲν προσαγορεύεται Κύμη͵ κτίσαι δ΄ αὐτὴν Χαλκιδεῖς δοκοῦσι……». «Στην συνέχεια,ύστερα από αυτές τις πόλεις είναι η Κύμη, πανάρχαιο κτίσμα Χαλκιδέων και Κυμαίων. Είναι η πιο παλιά πόλη από όλες τις σικελικές και τις ιταλιώτιδες. Αυτοί που οδήγησαν τους αποίκους, ο Ιπποκλής ο Κυμαίος και ο Μεγασθένης ο Χαλκιδέας, έκαναν μεταξύ τους συμφωνία, οι μεν να θεωρηθεί δική τους η αποικία, ενώ οι άλλοι να της δώσουν το όνομα. Γι ´ αυτό και σήμερα λέγεται Κύμη,ενώ θεωρείται οτι την έχτισαν Χαλκιδείς….». Όπως φαίνεται από το παραπάνω απόσπασμα δύο ομάδες υπό την καθοδήγηση των οικιστών Μεγασθένη από τη Χαλκίδα και Ιπποκλή από την Κύμη αποβιβάζονται στις ακτές για να ιδρύσουν την καινούργια αποικία. Λαμβάνουμε γνώση λοιπόν ότι η Κύμη δεν ιδρύθηκε μόνο από τους Χαλκιδείς που προέρχονται από τις Πιθηκούσες, όπως είπαμε πάρα πάνω,αλλά και από τους Ευβοείς που προέρχονται από τις απομακρυσμένες μητροπόλεις του Αιγαίου.
Η αρχαία πόλη της Κύμης αποτελείται από τον λόφο της Ακρόπολης και την Κάτω πόλη.Οι Έλληνες όπως ήταν φυσικό έχτισαν την ακρόπολη της πόλης στο λόφο που κυριαρχούσε στην περιοχή και που ονομάζεται Monte di Cuma. Στην νότια μεριά του βουνού και σε δυο διαφορετικά επίπεδα βρίσκουμε τον ναό του Δία, τον ναό του Απόλλωνα, το μαντείο της Σίβυλλας ,τη Ρωμαϊκή κρύπτη και τον Βυζαντινό Πύργο, ενισχύοντας τα φυσικά οχυρωματικά χαρακτηριστικά της περιοχής με τεχνητές αμυντικές κατασκευές, των οποίων σήμερα υπάρχουν σημαντικά υπολείμματα . Όπως βλέπουμε λοιπόν οι αρχαίοι Έλληνες έφεραν στην καινούργια τους πατρίδα την θρησκεία τους και τον πολιτισμό τους . Και βέβαια το αλφάβητό τους. Το ελληνικό αλφάβητο στην εκδοχή του της Χαλκίδας, που το πήραν οι Ρωμαίοι για να δημιουργήσουν το Λατινικό αλφάβητο.
Οι μεγαλειώδης ναοί που οικοδόμησαν δείχνουν πόσο μεγάλη σημασία είχε για εκείνους η πίστη τους στους Θεούς, που τους έδειχναν το σωστό δρόμο και τους βοηθούσαν στις δύσκολες στιγμές, παράλληλα όμως αυτό ήταν και μια ένδειξη ευημερίας της πόλης. Ο Ναός του Δία βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο της ακρόπολης και πολύ πιθανόν να ήταν αφιερωμένος στη Δήμητρα .Το ιερό χτίστηκε πιθανότατα στα τέλη του έκτου αιώνα π.Χ. αλλά με την πάροδο του χρόνου υπέστη πολλές παρεμβάσεις για να φτάσουμε στην Ρωμαϊκή και Βυζαντινή περίοδο κατά την οποία μετατράπηκε σε χριστιανική βασιλική.
Τον Μάιο του 1932 ο Ιταλός αρχαιολόγος Amadeo Maiuri μετά από αρχαιολογικές ανασκαφές έφερε στο φως το γνωστό σήμερα ως “Cumae Cave” (η σπηλιά της Κυμαίας) , στους πρόποδες του φρουρίου, που θεωρείται πως είναι ο τόπος που συνδέεται με την Κυμαία Σίβυλλα ιέρεια του μαντείου του Απόλλωνα στην Cuma. Η ονομασία Κυμαία Σίβυλλα, δεν είναι το πραγματικό όνομα της, το «Κυμαία» προσδιορίζει την καταγωγή ενώ με το Σίβυλλα προσδιορίζει την προφητική ιδιότητα. Ως πραγματικά ονόματα της Κυμαίας Σίβυλλας επικρατέστερα θεωρούνται τα : Αμάλθεια, Διηφόβη και Ιερόφιλη. Ας γνωρίσουμε όμως ποια ήταν η Σίβυλλα. Η Σίβυλλα ήταν ένα γυναικείο πλάσμα που αυθόρμητα,χωρίς να έχει ερωτηθεί πριν, είχε την ικανότητα ,σε κατάσταση έκστασης και με την βοήθεια του Θεού να προφητεύσει τα μελλούμενα με επιτυχία. «Σίβυλλα οὐκ ἄνευ θεοῦ προεθέσπισεν», (η Σίβυλλα προφήτευσε με τη θέληση του θεού), λέει ο Παυσανίας (7.8.8.6). Στα αρχαιοελληνικά κείμενα, ελάχιστες οι αναφορές στην Σίβυλλα, που κάνουν λόγο για μία και μοναδική Σίβυλλα (Ηράκλ., Fr. 92.3-5, Πλ., Φαίδρος 244a, Θεαγ. 124d9, Αριστοφ., Ειρήνη 1095, 1116, κ.ά.). Πολλοί συγγραφείς έχουν προσπαθήσει να εντοπίσουν και να καθορίσουν τον αριθμό τους. Ο πρώτος που κάνει λόγο για «Σίβυλλες» στον πληθυντικό αριθμό είναι ο Αριστοτέλης (Πρβλ. 954a36). Οι μετά τον Αριστοτέλη πηγές αναφέρουν δώδεκα Σίβυλλες στην αρχαιότητα, οι οποίες είχαν τα εξής κοινά χαρακτηριστικά : εξαιτίας του προφητικού χαρίσματος που είχαν θεωρούνταν όντα ανάμεσα στους Θεούς και τους ανθρώπους και η διάρκεια ζωής τους ήταν μεγαλύτερη από αυτή των ανθρώπων. Οι Σίβυλλες για να έχουν την ικανότητα να έρθουν σε επαφή με το θείο έπρεπε να παραμείνουν αγνές, κρατούσαν την σαμβύκη ( είδος τριγωνικής λύρας) όπως ο Απόλλωνας και προφήτευαν στην φύση ή μέσα σε μια σπηλιά ή πάνω σε μια πέτρα που κουβαλούσαν μαζί τους.
Το σπήλαιο της Σίβυλλας στην Κύμη (Cuma) σήμερα είναι ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της περιοχής. Αποτελείται από μια υπόσκαφη στοά μήκους 131,5 μ. πλάτους 2,4 μ. και ύψους 5 μ, που έχει σκαφτεί εξ ολοκλήρου στην ηφαιστειακή τέφρα, και καταλήγει σε ένα θάλαμο όπου λέγεται ότι η Σίβυλλα έδινε τους χρησμούς. Οι προβλέψεις της προφήτισσας ήταν τόσο ακριβείς που ο Ταρκύνιος ο τελευταίος βασιλιάς της Ρώμης αγόρασε τα κείμενα. Πρόκειται για τα «Σιβυλλικά βιβλία» που φυλάσσονταν και φρουρούνταν σε μια μαρμάρινη κρύπτη κάτω απ το ναό του Καπιτωλίου Δία στη Ρώμη. Σε αυτά τα κείμενα λέγεται ότι υπήρχε και η πρόβλεψη του ερχομού του Ιησού κι αυτός ήταν ο λόγος που καλλιτέχνες της Αναγέννησης την απαθανάτισαν σε εκκλησιαστικά κτίρια, όπως στις τοιχογραφίες της Καπέλα Σιξτίνα στο Βατικανό. Δυστυχώς το 83 π.Χ. τα » Σιβυλλικά βιβλία» χάθηκαν σε μια μεγάλη πυρκαγιά.
Κοντά στο μαντείο της Σιβύλλας βρίσκουμε τον ναό του Θεού Απόλλωνα. Ο Βιργίλιος στο VI Βιβλίο του διηγείται πως: “Ο Δαίδαλος, πατέρας του άτυχου Ίκαρου και επινοητικός κατασκευαστής αυτόνομων μηχανών, μόλις δραπέτευσε από τον Λαβύρινθο της Κνωσού βρήκε καταφύγιο στην Κουμαία Ακρόπολη. Για να ευχαριστήσει τους θεούς κατασκευάζει το ναό του Απόλλωνα”.
Απόλλωνας ο Θεός του φωτός ,της Μαντικής τέχνης και των οραμάτων ,της μουσικής ,των τραγουδιών και της ποίησης ο αιώνιος έφηβος. Ο μύθος θέλει τον Απόλλωνα ερωτευμένο με την Σίβυλλα : σε σημείο να της προσφέρει τα πάντα για να γίνει ιέρειά του , εκείνη του ζήτησε την αθανασία , όμως ξέχασε να ζητήσει και τη νεότητα, έτσι η Σίβυλλα γέρασε τόσο πολύ που το σώμα της μίκρυνε τόσο όσο το σώμα ενός τζιτζικιού. Τότε την έβαλαν σε ένα κλουβί έως ότου το σώμα χάθηκε και έμεινε μόνο η φωνή. Ο Απόλλωνας , ωστόσο , της έδωσε την ευκαιρία να ξαναγυρίσει νέα ,της ζήτησε να του δοθεί ολοκληρωτικά όμως εκείνη αρνήθηκε να εγκαταλείψει την αγνότητα της. Ένας τέτοιος μύθος δεν θα μπορούσε να μην είναι πηγή έμπνευσης για πολλούς καλλιτέχνες. Παράδειγμα όπως προαναφέρθηκε η Κυμαία Σίβυλλα (la Sibilla Cumana) του Μιχαήλ Αγγελου (Michelangelo Buonarroti) στην Capella Sistina της Ρώμης, κι ακόμη «Le Sibille» του Ραφαήλ (Raffaello Sanzio) στην Santa Maria della Pace στην Ρώμη επίσης, «Apollo e la Sibilla Cumana» (Απόλλων και Κυμαία Σίβυλλα) στο Μπερλίνο του Giovanni Domenico Cerrini κι άλλα.
Στα πόδια της Ακρόπολης απλώνεται η κάτω πόλη. Αυτή ήταν η πραγματική πόλη, η κατοικήσιμη. Η κάτω πόλη αποτελείται από τα παρακάτω μνημεία: την Ρωμαϊκή κρύπτη, τα Λουτρά, το Φόρουμ, τον ναό με τη στοά,το Καπιτώλιο και τη Masseria del Gigante.
Η Ρωμαϊκή κρύπτη βρίσκεται μεταξύ του Φόρουμ (Αγορά) και της ανατολικής πλευράς του εξώστη της Ακρόπολης. Η γκαλερία ήταν μέρος της στρατιωτικής υποδομής , που συνδέει την κάτω πόλη με την περιοχή του λιμανιού. Ο μακρύς διάδρομος αποτελείται από τέσσερα διαφορετικά τμήματα , ξεκινάει με ένα διάδρομο που οδηγεί σε ένα ορθογώνιο προθάλαμο και συνεχίζει με μια μακριά υπόγεια διαδρομή που φτάνει μέχρι την κάτω πόλη. Στο τελευταίο τμήμα υπάρχουν δεξαμενές για την συλλογή του νερού. Κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο η κρύπτη χάνει την αρχική της λειτουργία και χρησιμοποιείται ως τόπος ταφής.
Τα Λουτρά χτισμένα μεταξύ του I – II αιώνα μ.χ. βρίσκονται σε μια κεντρική περιοχή , βόρεια του Καπιτωλίου . Το σύστημα είναι τα κλασικά ρωμαϊκά λουτρά , με την διαδοχή χώρων με ζεστό και κρύο νερό. Ήταν ένα πολυτελές συγκρότημα , όπως αποδεικνύεται από το μαρμάρινο διάκοσμο και τους ζωγραφισμένους σοβάδες .Στο τρίτο αιώνα, υπέστη ανακαίνιση και επέκταση με την προσθήκη περισσότερων χώρων υπηρεσίας.
Το Φόρουμ χτίστηκε στα ΒΔ της πόλης μεταξύ II – I αιώνα π.Χ. . Είναι μια ορθογώνια πλατεία , προσανατολισμένη από τα ανατολικά προς τα δυτικά , με βεράντες στις πλευρές. Η λειτουργία του ως εμπορικού κέντρου αποδεικνύεται από την ανακάλυψη πολλών tabernae . Η πλατεία ήταν στρωμένη με πλάκες ασβεστόλιθου, κατασκευή του πρώτο αιώνα μ.Χ. Νότια του Φόρουμ είναι ένας ναός . Δεν είναι γνωστό σε ποια θεότητα ήταν αφιερωμένος, αλλά θα μπορούσε να είναι το ιερό του Αυγούστου. Δυτικά του Φόρουμ υπάρχει το Καπιτώλιο αφιερωμένο στην τριάδα του Καπιτώλιου ( Δια, Ήρα και Αθηνά) των οποίων οι προτομές βρέθηκαν και εκθέτονται στο Εθνικό Μουσείο της Νάπολης. Η λεγόμενη Masseria del Gigante αναγνωρίζεται ως πιθανή τοποθεσία την Κυμαϊκής γερουσίας. Ήταν μια μεγάλη αίθουσα με μικρότερα δωμάτια και σύμφωνα με παλαιότερες καταγραφές το κτήριο διέθετε τις καλύτερες συνθήκες αποθήκευσης. Και τέλος έξω από τα τείχη του έκτου αιώνα π.χ. συναντάμε μια τεράστια νεκρόπολη που μαρτυρεί την χρήση της αποτέφρωσης για ενήλικες και ταφής για τους νέους.
Η Κύμη προστατευμένη από την φυσική της Ακρόπολη και περικυκλωμένη από ισχυρά τείχη σύντομα επεκτάθηκε στην εύφορη γη των Φλεγραίων Πεδίων ιδρύοντας θυγατρικές αποικίες: την Δικαιάρχεια (Pozzuoli) και την Παρθενόπη-Νεάπολη (Napoli). Τα εδάφη ήταν ιδιαίτερα εύφορα και παρήγαγαν σιτηρά, κρασί, λάδι και οπωρικά. Η ελληνική αποικία δημιουργεί εμπορικές συναλλαγές με τους Ετρούσκους αγοράζει σίδηρο από τα ορυχεία σιδήρου του νησιού Έλβα και σε αντάλλαγμα τους δίνει πολύτιμα κοσμήματα που έρχονται από την Ανατολή. Όμως όλος αυτός ο πλούτος και η θαλάσσια ηγεμονία της Κύμης ήταν το μεγαλύτερο εμπόδιο για την οικονομική και πολιτική ανάπτυξη των γύρω λαών. Έτσι οι Ετρούσκοι της Παδανίας ( κοιλάδα του Πάδου) και της ενδοχώρας της Ετρουρίας που είχαν έρθει από την βορειοδυτική Μικρά Ασία σε αρχαιότατη εποχή, έγιναν οι πιο σκληροί εχθροί των Ελλήνων αποίκων.
Με την πρόθεση να υποτάξουν την Κύμη συμμάχησαν με τους Ούμβρους ,τους Δαυνίους και Μεσσαπίους όπως αναφέρει ο Διόνυσος ο Αλικαρνασσεύς (Α,53·Η,3·ΙΒ,1) μάζεψαν πλήθος στρατού με 50.000 πεζούς και 1.800 ιππείς , (στοιχεία προφανώς υπερβολικά), και το 525 π.Χ. επιτέθηκαν στην Κύμη. Οι Κυμαίοι ετοίμασαν και αυτοί το στράτευμά τους που αποτελούνταν από 12.000 με 13.500 πεζούς και 1.800 ιππείς. Η Κύμη ήταν μικρή για να διαθέτει τέτοιες δυνάμεις ίσως λοιπόν εκτός από Ιταλούς μισθοφόρους το στράτευμα να περιελάμβανε και στρατιωτικά τμήματα που είχαν στείλει άλλες ελληνικές πόλεις σε βοήθεια της Κύμης. Χώρισαν το στράτευμα σε τρία μέρη που το καθένα είχε από 4.000 με 4.500 πεζούς και 600 ιππείς. Το κάθε σώμα φρουρούσε το αντίστοιχο πέρασμα που οδηγούσε στην πόλη.Οι Κυμαίοι με αρχηγό τον Αριστόδημο έπιασαν ένα στενό πέρασμα ιδιαίτερα ανώμαλο με λόφους και με λίμνες. Η σύγκρουση ήταν βίαι1η 23 4 5.

Η ευνοϊκή θέση ,όμως,από την οποία οι Έλληνες διάλεξαν να αμυνθούν ήταν η κύρια αιτία να νικήσουν τους Ετρούσκους οι οποίοι δεν μπόρεσαν να αναπτύξουν πλήρως τις δυνάμεις τους. Ο Αριστόδημος που υπήρξε ο μεγάλος νικητής αυτής της μάχης, κατέστη στη συνέχεια τύραννος της Κύμης αφού πρώτα εξόρισε τους αριστοκράτες. Αργότερα ο Αριστόδημος στο πλευρό των Λατίνων πολιόρκησε την Αρικία (οικισμός του Λατίου, η σημερινή Αρίτσια) και κατάφερε να νικήσει για δεύτερη φορά τους Ετρούσκους . Όμως ούτε οι νίκες ούτε η λαϊκή υποστήριξη κατάφεραν να τον κρατήσουν στην εξουσία αφού οι εξόριστοι αριστοκράτες κατάφεραν να συνωμοτήσουν εναντίον του ,να οδηγήσουν σε επανάσταση τον λαό και να τον θανατώσουν. Το 474 π. Χ. οι Ετρούσκοι για τρίτη και τελευταία φορά προσπαθούν να καταλάβουν την Κύμη από την θάλασσα. Με την βοήθεια του Ιέρωνα πρίγκιπα των Συρακουσών, που έστειλε μεγάλο στόλο, οι Έλληνες σημείωσαν ακόμη μια θρυλική νίκη. Ο ελληνισμός σώθηκε, όχι όμως για πολύ ακόμη αφού η Κύμη έπεσε στα χέρια των Σαμνιτών το 438 π.Χ. ( Διόδωρος , XII , 76 ) ή το 421 π.Χ. ( Λίβιος , IV , 44 ).

Πηγή άρθρου:centralgreece

This entry was posted in News. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s